Polskie 100 lat: Polskie Państw Podziemne. Aspekty cywilne

Oglądaj w telewizji

Opis

Na początku XX wieku minęło ponad 100 lat od czasu, gdy Polska utraciła Niepodległość. Kilkakrotnie podejmowano walkę zbrojną, by doprowadzić do odrodzenia Rzeczpospolitej. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku zaczęły kształtować się nowoczesne ruchy ideowe, które stały się fundamentem polskiego życia politycznego: ruch socjalistyczny, narodowy, ludowy oraz chrześcijańsko-demokratyczny. Działacze wywodzili się z młodej inteligencji i nie zgadzali się na bierność wobec zaborców. W kierownictwie Polskiej Partii Socjalistycznej na czoło wysunął się Józef Piłsudski. Przywódcą tajnej Ligi Narodowej został Roman Dmowski. W działaniach wielu Polaków dominowała idea pracy organicznej, której celem był rozwój gospodarczy i likwidacja zacofania cywilizacyjnego. Jej zwolennicy byli zdecydowani trwać przy polskości, ale rezygnowali z walki o suwerenność.

W tym odcinku

Jesienią 1939 roku rozpoczęto organizowanie w Polsce struktur podziemnych wojska i władzy politycznej. Pierwszym delegatem rządu został Cyryl Ratajski, a po nim tę funkcję kolejno objęli Jan Piekałkiewicz i Jan Stanisław Jankowski. W grudniu 1942 roku powstało Kierownictwo Walki Cywilnej z wydziałami m.in. sądowym i sabotażowym, które w 1943 roku połączono z Kierownictwem Walki Konspiracyjnej, tworząc Kierownictwo Walki Podziemnej. W tym czasie Departament Spraw Wewnętrznych opracowywał plany objęcia po wojnie polskich ziem zachodnich. W styczniu 1944 roku utworzono Radę Jedności Narodowej - konspiracyjną reprezentację głównych partii politycznych, z przewodniczącym Kazimierzem Pużakiem. W marcu 1945 roku Sowieci aresztowali 16 liderów Polskiego Państwa Podziemnego, a na moskiewskim procesie część z nich skazano na długoletnie więzienie, wielu już nie wróciło z więzień. Latem 1945 roku mocarstwa zachodnie wycofały uznanie dla rządu londyńskiego na rzecz stworzonego przez Sowietów Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.